De voorzitter van ABVV-Limburg in Colombia
Van 12 tot 21 februari brengt Bart Henckaerts een bezoek aan de Colombiaanse bloemenvakbond. Het Vlaams ABVV steunt de Colombiaanse syndicalisten in hun harde strijd.
Lees zijn reisverslag.
Solidariteit met Colombia
In juni 2008 startte het Vlaams ABVV een internationaal solidariteitsproject in het Zuid-Amerikaanse land Colombia. Waarom uitgerekend daar?
Mooi maar moordend
Colombia is een mooi maar moordend land voor syndicalisten. Bedreigingen, ontvoeringen, folteringen en moord zijn schering en inslag. Onder meer Amnesty International klaagt dat al jarenlang aan. Daarom helpt het Vlaams ABVV de Colombiaanse syndicalisten om hun vakbonden uit te bouwen, maar moet hen ook ondersteunen in het overleven. Letterlijk…
Blije Bloemen
En dus legde het Vlaams ABVV contact met de CUT (Central Unitaria de Trabajadores de Colombia), de grootste vakbondskoepel van Colombia, waarbij meer dan 700 kleine vakbonden zijn aangesloten. Tijdens de besprekingen met de CUT in de loop van februari 2008 bleek dat het versterken van de vakbonden van de bloemensector een belangrijke uitdaging is. In Limburg delen we al verschillende jaren “Blije Bloemen” uit op 1 mei. Omdat we vinden dat de arbeidsters die deze bloemen telen recht hebben op waardig werk. Dit project past daarin.
Wat doen we
Met ondersteuning van een externe coach en van de Escuela Nacional Syndical (de nationale vakbondsschool) werden eerst de problemen waarmee de werknemers te kampen hebben in kaart gebracht, om vervolgens te werken aan de oplossingen en na te denken over realistische en haalbare doelstellingen.
Het project zal focussen op:
· vakbondsorganisatie en vakbondswerking;
· arbeidsomstandigheden en arbeidsorganisatie;
· Veiligheid op het werk en de problemen van discriminatie en gezondheid, vooral van vrouwen;
· De (vakbonds)mensen in eigen land sensibiliseren rond het thema eerlijk en duurzaam gekweekte bloemen, met respect voor mens en milieu.
ABVV doet mee
Ook het ABVV-Limburg steunt dit project. Van 12 tot 21 februari 2011 brengt Bart Henckaerts samen met een tiental andere ABVV’ers een bezoek aan het project. Hieronder vind je zijn reisverslag. Op donderdag 24 maart organiseert LinX+ Diepenbeek samen met de noord-zuidraad van Diepenbeek een infoavond rond dit project.
Meer informatie op Wat heeft het Vlaams ABVV met Colombia.
Reisverslag
Zaterdag 12 februari
’s Morgens vroeg in Brussel zuid om met de trein naar de luchthaven van Parijs te gaan. De groep is een beetje kleiner dan voorzien omdat enkelen in Belgïe moeten blijven door alles wat er gebeurt rond het IPA. Vanuit Parijs 11 uren vliegen om rond 16 uur op de luchthaven Eldorado van Bogotá te landen. In België is het dan 22 uur want er is 6 uur tijdsverschil, 18° is het hier dan. Op het vliegtuig een huiveringwekkende documentaire gezien over het ontstaan van de wereldwijde financiële crisis en de nog steeds bestaande graaicultuur, Inside Job, een aanrader. En eindelijk begonnen aan ‘Congo’ van David Van Reybrouck.
Op het vliegveld worden we onthaald door Alfonso, Betty en Yulin van de CUT, de ‘Central Unitaria de Trabajadores’ oftewel de vakbondskoepel van Colombia. We gooien vlug onze spullen binnen in het hotel en worden dan ontvangen in een vormingscentrum van de USO, de petroleumvakbond van Colombia. Het centrum is genoemd naar een in 2001 vermoorde vakbondsmilitant van de USO.
Zondag 13 februari
We zijn begonnen met Bogotá te verkennen, toch een klein deel ervan want er wonen bijna 10 miljoen mensen in 1000 wijken. Via de hoofdweg, de Carrera 7, wandelen we naar het historisch centrum La Candelaria. Iedere zondag wordt een groot deel van die centrale laan afgesloten voor het verkeer en wordt ze het terrein voor fietsers, joggers, skateboarders en wandelaars. Op die Carrera 7 wordt ook gewerkt aan de uitbouw van de ‘Transmilenio’, een soort metro, bovengronds en met bussen, maar wel met volledig aparte rijbanen. Aan de Plaza Bolivar komen we terecht in een betoging voor dierenwelzijn, broodnodig in een land dat stierengevechten als een nationale trots beschouwt. Daarna met de teleferique naar de Monserrate voor een mooi uitzicht, helaas op mist en stortregens i.p.v. op de stad.
Na de middag bezoeken we de wijk Nueva Chile. Daar vieren ze namelijk de veertigste verjaardag van de wijk. Er woonde toen niemand maar om economische redenen en om het geweld te ontvluchten trokken velen van het platteland naar de stad. Nu wonen er enkele duizenden mensen in deze wijk zoals er veel zijn in Bogotá. De overheid investeert er in speelpleinen en scholen, maar er heerst torenhoge werkloosheid.
Maandag 14 februari
Vanmorgen hadden de mensen van de CUT op verschillende plaatsen in Bogotá acties, onder andere bij de vice-eerste minister waar een delegatie van de IAO, de Internationale ArbeidsOrganisatie, op bezoek was. Dus had ik tijd om de stad te verkennen. Even voorbij het hotel voeren de werknemers van het ministerie van sociale zaken actie omdat hun werkgever de cao’s niet naleeft. Omdat ik enkele actievoerders aanspreek duikt er plots een politieagent in burger op die wil weten wat ik daar doe.
Wat opvalt is dat hoe verder je van het stadscentrum weggaat hoe armer de straten er uit zien. De straten zijn er slechter onderhouden en je ziet er veel meer informele economie, bvb. mensen die enkele GSM’s hebben en die anderen laten bellen voor 200 Colombiaanse Pesos per minuut. Later horen we zeggen dat de informele sector 57% van de Colombiaanse economie uitmaakt. Hier moet ik een politieagent duidelijk maken dat ik een toerist ben door hem de foto’s op mijn fototoestel te laten zien.
Na de middag hebben we in de lokalen van de CUT een gesprek met Gloria Inés Ramirez, zij is senator voor de POLO. Sinds de onafhankelijkheid in 1810 wordt de macht verdeeld tussen de conservatieve en de liberale partij. 5 jaar geleden werd de POLO opgericht, een vereniging van de verschillende linkse partijen van voorheen. Zij wijst ons o.a. op de grote sociale kloof die er heerst. Van de 44 miljoen inwoners leven er 28 miljoen inwoners in armoede, waarvan 12 miljoen in absolute armoede.
Jorge Gamboa van de USO wijst ons op het belang van buitenlandse bezoeken zoals het onze. De regering is immers erg bezorgd om haar imago in het buitenland. Toch is er nog een lange weg af te leggen. In 2009 slaagde president Uribe er in om Colombia van de zwarte lijst van landen waar vakbondsrechten worden geschonden af te halen. Zijn opvolger Santos doet er alles aan dit zo te houden. Met ‘vakbondsrechten schenden’ wordt niet allen bedoeld dat men het werk van vakbonden bemoeilijkt, in 2010 werden 48 vakbondsmensen vermoord, 2011 ziet er niet beter uit.
Na de middag ontvangen de CUT en één van de 2 andere vakbondskoepels, de CTC, de delegatie van de IAO om hen duidelijk te maken dat Colombia nog steeds een gevaarlijk land is voor vakbondsmilitanten. 1 van de leden van de IAO-delegatie is Luc Cortebeeck, voorzitter van het ACV. We zijn benieuwd wat het besluit van de IAO gaat zijn.
Dinsdag 15 februari
Het Vlaams ABVV heeft een samenwerkingsproject met de vakbond van de arbeiders en arbeidsters uit de bloemenindustrie. Die industrie is vrij groot, misschien heb je bij valentijn wel rozen uit Colombia gegeven of gekregen. Werken in de bloemenindustrie is niet altijd gezond, er wordt veel gewerkt met ongezonde en soms verboden pesticiden. En als syndicalist daar tegen strijden is nog ongezonder, dat blijkt uit de aanslagen en moorden op vakbondsmensen.
Hoog tijd om ter plaatse te gaan kijken. Onze buschauffeur geraakt niet aan het hotel, omdat in heel Colombia de vrachtwagenchauffeurs staken en blokkades organiseren tegen het niet toepassen van de geldende cao’s. De TV geeft doorlopend beelden van de acties van de chauffeurs. Gelukkig geraken we er wel met het openbaar vervoer. We gaan op bezoek in de rozenkwekerij Splendor in de buurt van Facatativa. De werknemers van die kwekerij, waarmee we veel contacten hebben, zijn al 68 dagen aan het staken. De nieuwe eigenaar van het bedrijf gebruikt het geld van de onderneming liever om kwekerijen in Peru te kopen dan voor het betalen van de lonen. De werkgever heeft tegen 19 werknemers een juridische procedure opgestart omdat hij door de staking economische schade heeft geleden bij Valentijn. Gelukkig kunnen ze rekenen op juridische bijstand van de CUT.
Dankzij de steun van het Vlaams ABVV kan de vakbond van de bloemenarbeiders een huis huren in Facatativa. Hier kunnen de werknemers terecht voor juridische bijstand en wordt vorming gegeven over arbeidswetgeving, sociaal recht, duurzaam ondernemen enz. We krijgen een rondleiding en zien overal het ABVV-logo opduiken, deze mensen zijn zichtbaar blij met de steun die ze krijgen.
Woensdag 16 februari
Voor de middag evalueren we de voorbije dagen, wat blijft ons het meeste bij, wat hebben we geleerd over Colombia, komt wat we zien overeen met wat we dachten, … Na de middag gaat een deel van de groep terug naar Facatativa om er kennis te maken met de juridische bijstand die er gegeven wordt (gisteren was die medewerker er niet). Ik blijf in Bogotá, je ziet er publieke schrijvers en mensen die betaald worden om te wandelen met de honden van anderen.
De vrachtwagenchauffeurs organiseren nog steeds wegblokkades. Ik neem de Transmilenio om naar de grootste blokkade in Bogotá te gaan kijken, de laatste kilometer te voet omdat de bus niet verder kan door de blokkade. In ‘El Tiempo’ lees ik dat het niet gaat over werknemers maar over vrachtwageneigenaars die protesteren tegen de regering die buitenlandse transportfirma’s gemakkelijker toegang wil geven tot de Colombiaanse transportmarkt. De sfeer is er grimmig en er komt meer en meer politie te voorschijn, tijd om terug naar het hotel te gaan. Gelukkig kan ik gebruik maken van een fietstaxi om naar het volgende Transmileniostation te gaan, die hebben een gat in de markt ontdekt.
’s Avonds hebben we een ontmoeting met advocaat Alirio Uribe Muñoz. Hij is lid van een advocatencollectief dat al 30 jaar opkomt voor de mensenrechten in Colombia (www.colectivodeabogados.org). Zij verdedigen slachtoffers van politiek geweld en werken daarvoor samen met boerenorganisaties, vrouwenorganisaties, vakbonden en andere sociale groeperingen. Ze geven ook opleiding aan advocaten in opleiding over mensenrechten. Op onze vraag wie verantwoordelijk is voor de vele moorden op syndicalisten, journalisten, rechters e.a. is het antwoord duidelijk: DAS, de staatsveiligheid. Gelukkig is justitie vrij autonoom in Colombia, zij stelt zelf de rechters aan en is daardoor weinig afhankelijk van de regering en de DAS. Vorig jaar heeft president Santos het roer overgenomen van president Uribe, de vorm is sindsdien veranderd, maar de inhoud blijft hetzelfde. Dat hebben we de voorbije dagen nog gehoord. Het collectief werkt met 29 advocaten en heeft permanent zo een 300 gevallen in behandeling.
Het weer is hier heel wisselvallig, deze voormiddag droeg ik een short, na de middag was het grauw en grijs en ondertussen onweert het. Morgen gaan we naar Cartagena aan de Caribische kust, daar is het 30°C.
Op de website van De Wereld Morgen vind je een blog van onze reis, iedere dag schrijft iemand anders een verslag. Je vindt er ook enkele filmpjes, bvb. van een vakbondssecretaris van de USO die zoals zovele anderen een bodyguard nodig heeft: http://www.dewereldmorgen.be/people/vlaamsabvv.
Donderdag 17 februari
We zijn vanuit Bogotá naar Cartagena gevlogen. Omdat het vliegtuig enige vertraging had zijn we meteen naar de olieraffinaderij van Ecopetrol gereden. De USO, de vakbond van de petroleumarbeiders, heeft een bezoek geregeld. Na een uitgebreide veiligheidsprocedure krijgen we eerst een maaltijd aangeboden in het bedrijfsrestaurant, soep met kip, aardappel en een stuk maïskolf en als hoofdgerecht kip met rijst, niet de eerste keer dat we dit menu krijgen voorgeschoteld. Werknemers van Ecopetrol krijgen dit gratis, werknemers van de talrijke onderaannemers moeten betalen. Terwijl we in een bus door het bedrijfsterrein rijden geeft een ingenieur ons technische uitleg, regelmatig onderbroken door een vakbondsafgevaardigde die ons wijst op de verwezenlijkingen van de vakbond en op de slechte omstandigheden waaronder de onderaannemers moeten werken.
Daarna gaan we naar het vakbondshuis van de USO, de Algemene Centrale van het ABVV heeft een samenwerkingsproject met deze vakbond. In de 88 jaar dat de USO bestaat werden al 102 van hun leiders vermoord door de paramilitairen. Vandaag verblijven nog steeds USO-leiders in ballingschap in Zwitserland, in Spanje en ook in België. USO-leden worden nog altijd lastig gevallen en vervolgd.
De USO heeft pas een campagne opgestart om deze raffinaderij in de handen van de overheid te houden. Ecopetrol is een overheidsbedrijf en de raffinaderij van Cartagena werd al eens verkocht aan een Zwitsers bedrijf maar werd daarna teruggekocht voor veel meer geld. en het oprichten van een vrije handelszone in Cartagena tegen te houden. De campagne heet “Aury vive”, naar de in 2001 vermoorde Aury Sara, hij was voorzitter van de USO van Cartagena. De campagne gaat ook over armoede en honger. En dat is begrijpelijk als 60% van de inwoners van Cartagena arm is en 30% zelfs extreem arm. Als slechts 60% van de bevolking toegang heeft tot goede gezondheidszorgen en de rest helemaal niet. Als de werkloosheid 12,6% bedraagt.
Vrijdag 18 februari
Voormiddag een bezoek gebracht aan Cartagena. De ommuurde oude stad is Unesco werelderfgoed, en terecht. Dit deel van de stad heeft de sfeer van enkele eeuwen geleden bewaard. Maar buiten die muren valt de kloof op. Aan de ene kant dure wijken met hoge gebouwen, aan de andere kant armere wijken met opnieuw veel informele economie. Toen we gisteren landden met het vliegtuig hebben we ook echte sloppenwijken gezien vlakbij de landingsbaan.
Na de middag zijn we teruggevlogen naar Bogotá, van 30° zon naar 15° miezerig weer.
Zaterdag 19 februari
Vandaag vieren ze in Colombia de internationale dag van de bloemenarbeiders. We trekken opnieuw naar Facatativa, daar wordt dit gevierd door de medewerkers en de vrijwilligers van ‘Het Huis van de Bloemenarbeiders’. Omdat ons busje een beetje vertraging heeft denken we stilletjes te kunnen aansluiten bij het feestgedruis. Niets is minder waar, 250 mensen zitten te wachten op de Belgische delegatie en onder luid applaus mogen we vooraan in de zaal plaatsnemen aan de ‘eretafel’. De zaal is van de plaatselijke vakbond en versierd met muurschilderijen, voor de gelegenheid hangen er ook spandoeken van de bloemenvakbond en over de moorden en aanslagen op syndicalisten.Ze houden in Latijns Amerika van toespraken, maar het valt mee vandaag. De voorzitter van het projectcomité heet ons welkom waarna we ons zelf voorstellen. Dan krijgen wij en de aanwezigen een powerpointpresentatie over de werking van het project in het voorbije jaar. Bety Fuentes, de coördinator van het project in Colombia geeft heelwat cijfers over wie er allemaal beroep doet op de diensten van ‘Het Huis’. Verder krijgen we nog getuigenissen over de staking bij bloemenbedrijf Splendor en toelichting bij het aanbod van rechtshulp bij ‘Het Huis’.Dankzij een muziekgroepje komt de Latijns-Amerikaanse sfeer al vlug in het feest.Zondag 20 februari
De laatste uren van ons verblijf in Colombia. Ik huur een fiets en probeer het einde van de autovrije Carrera Septima te bereiken, maar omdat die kilometers lang is en ik op tijd terug moet zijn lukt dat niet. Onderweg zie ik op de Plaza Bolivar een actie van een vader wiens zoon vermoord is door het leger, hij was zelf soldaat maar weigerde het bevel om 2 vrouwen te doden uit te voeren. Een gruwelijke actie, hij heeft blijkbaar het lijk van zijn zoon bij.Iedereen kijkt met tevredenheid terug op onze inleefreis. We hebben gemerkt dat vakbondswerk nog altijd gevaarlijk is in Colombia, maar dat desondanks vele mannen en vrouwen opkomen voor de rechten van hun collega’s. De internationale steun zoals de onze is voor hen broodnodig. Niet alleen financieel maar die internationale aandacht is een soort bescherming, de regering is beducht voor haar imago.
